The Methodology of Civilizational Interpretation of the Holy Qur’an

Document Type : Original Article

Author

Associate Professor, Islamic Sciences and Culture Academy

10.22081/jqr.2026.74009.4378

Abstract

One of the modern methods of interpreting the Holy Qur’an that has emerged in recent decades is civilizational interpretation (tafsīr-i tamaddunī). Like other interpretive methods, civilizational interpretation possesses its own unique methodology and, consequently, its own specific approach. Methodology is inherently concerned with the question of how valid and sustainable knowledge can be produced. The purpose of this article is to elucidate the methodology of civilizational interpretation; in this regard, its primary objective is to investigate the nature of the methodology of civilizational interpretation. To answer the research question, a macro analytical-comparative method has been employed. The results indicate that civilizational interpretation encompasses all verses of the Holy Qur’an. Understanding the objectives (maqāṣid) of the Holy Qur’an is the most critical criterion for correct civilizational understanding. The civilizational interpreter (mufassir-i tamaddunī) constitutes the most fundamental pillar in this process. Furthermore, civilizational understanding is closely linked to fuzzy understanding, and the validity of civilizational interpretation is derived from the synthesis of the Holy Qur’an, Hadith, and reason (‘aql).

Keywords

References

ابن عاشور، محمد بن طاهر. (۱۴۲۰ق.). التحریر و التنویر. بیروت: موسسه التاریخ.
احمدزاده، سید مصطفی. (۱۴۰۳). مبانی تفسیر اجتماعی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
احمدزاده، سید مصطفی، و ظهیری، سید مجید. (۱۳۹۷). توان سنجی منطق فازی در تفسیر قرآن کریم.  جستارهایی در فلسفه و کلام، ۵۰ (۱۰۱)، ۳۱- ۹.
ایمان، محمد تقی. (۱۳۹۳). فلسفه روش تحقیق در علوم انسانی. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
ایمان، محمد تقی، و کلاته ساداتی، احمد. (۱۳۹۲). روش‌شناسی علوم اسلامی نزد اندیشمندان مسلمان. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
بهمنی، سعید؛ و محمدی، محمدعلی. (۱۴۰۱). مؤلفه‌های شناسای داده‌های تمدنی قرآن. آموزه‌های قرآنی، ۱۹ (۳۶)، ۴۹- ۲۵.
پاکتچی، احمد. (۱۳۸۹). روش تحقیق با تکیه بر حوزۀ علوم قرآن و حدیث. تهران: دانشگاه امام صادق علیه السلام.
جوادی آملی، عبدالله. (1381). تسنیم، تفسیر قرآن کریم. قم: مرکز نشر اسراء.
حقیقت، سید صادق. (۱۳۸۵). روش‌شناسی علوم سیاسی. قم: دانشگاه مفید.
خمینی، سید روح الله. (۱۳۷۸). آداب الصلوه، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خوانساری، محمد. (۱۳۷۴). منطق صوری. تهران: موسسه انتشارات آگاه.
درزی، قاسم، و فرامرز قراملکی، احد. (۱۳۹۹). روش‌شناسی مطالعات میان‌رشته‌ای قرآنی. تهران: دانشگاه امام صادق علیه السلام و دانشگاه شهید بهشتی.
الصدر، السید محمد باقر (۱۴۲۱)، المدرسه القرآنیه، قم: مرکز الابحاث و الدراسات التخصصیه للشهید الصدر.
طباطبایی، سید محمد حسین. (۱۴۱۷ق.). المیزان فی تفسیر القرآن. بیروت: موسسه الاعلمی.
علیدوست، ابوالقاسم. (۱۴۰۳). روش‌شناسی اجتهاد؛ مطالعه مکاتب اجتهادی معاصر، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
غزالی، محمد بن محمد. (۱۴۰۶ق.). احیاء علوم الدین. بیروت: دارالکتب العلمیه.
فولادی، محمد؛ و حسینی، فاطمه السادات. (۱۴۰۰). تحلیلی بر ابعاد و شاخصه‌های تمدن نوین اسلامی- ایرانی از منظر مقام معظم رهبری. معرفت، ۳۰ (۲۸۰)، ۷۴- ۵۹.
قرضاوی، یوسف. (۱۴۲۰ق.). کیف نتعامل مع القرآن العظیم. قاهره: دارالشروق.
قیطوری، عامر. ( 1385). قرآن و گذر از نظم خطی: یک بررسی زبان‌شناختی. زبان و زبان‌شناسی، ۲ (۳)، ۳۱- ۱۷.
محمودی، زهرا؛ و بابائی، حبیب اله. (۱۴۰۳). چیستی گرایش تمدنی در تفسیر قرآن. فصلنامه قرآن، فرهنگ و تمدن، ۵ (۴)، ۱۱۶- ۹۵.
معرفت، محمد هادی. (۱۴۲۷ق.). التأویل فی مختلف المذاهب و الآراء. تهران: المجمع العالمی للتقریب بین المذاهب الاسلامیه.
ملاصدرا، محمد بن ابراهیم. (۱۳۶۱). تفسیر القرآن الکریم. قم: بیدار.
نجم، نجمه. (۱۴۰۳). درآمدی بر تفسیر تمدنی قرآن: گفتارهایی از اندیشه‌ورزان قرآنی- تمدنی. قم: پژوهشگاه فرهنگ و علوم اسلامی.
الویری، محسن. (۱۳۹۴). کارکرد تمدنی قرآن؛ یک بررسی مقدماتی در قلمرو تمدن پیشین اسلامی. نقد و نظر، ۲۰ (۴)، ۷۶- ۵۵.
Landman, T. (2008). Issues and methods in comparative politics (3rd ed.). London: Routledge.
Lather, p. (1992), Critical frames in educational research: Feminist and post‐structural perspectives, Theory into Practice, vol. 31, no.2, pp. 87-99.

Files

Share

How to cite

Statistics