چگونگی مطالعات میان‌رشته‌ای در قرآن؛ چالش‌ها و بایسته‌ها (مطالعهٔ موردی تحلیل کارکردی فرهنگ‌سازی حمایت اجتماعی در قرآن)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

10.22081/jqr.2026.73970.4376

چکیده

مطالعات میان‌رشته‌ای در قرآن به‌عنوان یک رویکرد تحقیقی جدید به بررسی ابعاد مختلف متون مقدس می‌پردازد و معانی و مفاهیمی عمیق‌تر را از آیات قرآن استخراج می‌کند تا به درکی عمیق‌تر از مسائل پیچیده و چندوجهی دست یابد. این نوع مطالعات به‌طور خاص در پاسخ به چالش‌های جامعهٔ مدرن و مسائل جهانی، حوزهٔ فرهنگ و نابرابری‌های اجتماعی و غیره صورت می‌گیرد. مقالهٔ پیش‌رو به چگونگی مطالعات چندرشته‌ای در قرآن، چالش‌ها، فرصت‌ها، بایسته‌ها و تأثیر آن بر فهم بهتر متون قرآنی می‌پردازد و در عین حال، چگونگی ترکیب علوم مختلف مانند تفسیر، تاریخ، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و زبان‌شناسی را بررسی می‌کند تا به درکی عمیق‌تر از مفاهیم دست یابد و به این پرسش‌ها پاسخ دهد: مطالعات میان‌رشته‌ای چگونه به فهم بهتر قرآن یاری می‌رساند؟الزامات و بایسته‌های چنین مطالعه‌ای چیست؟چالش‌های احتمالی در این مسیر چیست و چگونه می‌تواند مرتفع شود؟ نتیجهٔ چنین مطالعاتی چه فرصت هایی را در حوزهٔ دانش فراهم می‌سازد؟ در پایان نیز مطالعهٔ موردی قرآن و جامعه شناسی با استفاده از این روش‌شناسی ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Interdisciplinary Studies in the Qur’an: Challenges and Imperatives: A Case Study of the Functional Analysis of Social Support Culture-Building in the Qur’an

نویسنده [English]

  • Sayyed Ali Nagi Ayazi
phd
چکیده [English]

Interdisciplinary studies in the Qur’an, as an emerging research approach, examine the various dimensions of sacred texts to extract deeper meanings and concepts, aiming to achieve a more profound understanding of complex and multifaceted issues. This type of study specifically arises in response to the challenges of modern society and global issues, such as the realms of culture, social inequalities, and more. The present article addresses the methodology of interdisciplinary studies in the Qur’an, its challenges, opportunities, necessities, and its impact on a better understanding of Qur’anic texts. Simultaneously, it explores how to integrate various disciplines—such as exegesis (tafsīr), history, sociology, psychology, and linguistics—to achieve a deeper grasp of concepts and to answer the following questions: How do interdisciplinary studies contribute to a better understanding of the Qur’an? What are the requirements and imperatives of such studies? What are the potential challenges in this path, and how can they be overcome? What opportunities does the outcome of such studies provide in the field of knowledge? Finally, a case study of the intersection between the Qur’an and sociology is presented using this methodology.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qur’an
  • Interdisciplinary Studies
  • Case Study
  • Qualitative Method
  • Culture-building
قرآن.
ایازی، سید محمد علی(۱۴۱۴ ق )، المفسرون حیاتهم و منهجهم؛ تهران، وزارت ارشاد .
خورسندی طاسکوه، علی (۱۳۸۸). «تنوع گونه‌شناختی در آموزش و پژوهش میان‌رشته‌ای». فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، شماره ۴، صص ۸۳–۵۷.
حسینی همدانی، سید محمد حسین (1404ق)، انوار درخشان، تهران، کتابفروشی لطفی.
داورپناه، محمد رضا و سالاری محمود (1390ش)، «نظریه اجتماعی و محیط استفاده از اطلاعات،نقش ساختار و کنش در شکل گیری رفتار و الگوی اطلاع یابی»، پژوهش نامه کتابداران و اطلاع رسانی، شماره 11.
دفتر همکاری حوزه و دانشگاه (1387)، مبانی اقتصاد اسلامی، ﺗﻬـﺮﺍﻥ، ﺳـﻤﺖ.
دهشیری، محمدرضا (1388ش)، «رسانه و فرهنگ سازی»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، شماره8.
راغب اصفهانی، حسین (1996م)، ﻣﻔﺮدات اﻟﻔـﺎظ اﻟﻘـﺮآن، ﺩﻣﺸـﻖ، ﺩﺍﺭﺍﻟﻘﻠـﻢ.
ریاحی، محمد اسماعیل، وردی نیا اکبر علی و پورحسین سیده زینب (1389ش)،«بررسی رابطه بین حمایت اجتماعی و سلامت روان»، فصلنامه رفاه اجتماعی، شماره 39.
طباطبایی، محمد حسین (1363ش)، ترجمه تفسیر المیزان، ترجمه محمد باقر موسوی همدانی، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
قریشی، سید علی اکبر (1377ش)، تفسیر احسن الحدیث، تهران، بنیاد بعثت.
مکارم شیرازی، ناصر (1374ش)، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الاسلامیه.