بررسی استنباط‌های فرا سیاقی با محوریت تفسیر آیه 5 سوره احزاب

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش‌آموخته سطح چهار حوزه علمیه قم

10.22081/jqr.2022.61280.3263

چکیده

سیاق از مسائل زمینه‌ساز برای فهم قرآن کریم است. استنباط از آیات قرآن بدون لحاظ سیاق، ممکن است مفسر را از دستیابی به مراد واقعی خداوند باز دارد. با این حال مشاهده می‌شود در کتب فقهی، برخی احکام از بخش‌هایی از آیات بدون لحاظ قبل و بعد استنباط شده و این پندار در ذهن خواننده متبادر می‌شود که گویا فقها سیاق را حجت نمی‌دانند یا از آن غفلت دارند. نوشتار پیش‌رو با هدف تحلیل همین مسأله، با محوریت بررسی مرسله حماد، با روش توصیفی– تحلیلی سامان یافته است. در این مرسله، امام کاظم (ع) با استناد به قسمتِ «ادْعُوهُمْ لِآبائِهِمْ» آیه 5 سوره احزاب، تعلق خمس را به کسانی که از طرف مادر به بنی‌هاشم منتسب هستند، رد می‌نماید. ظاهر سخن امام این پندار را در ذهن به‌وجود می‌آورد که در این استدلال، تناسب حکم و موضوع رعایت نشده و به سیاق آیه بی‌توجهی شده است. بعد از بررسی شش راه حل در تبیین نظر امام، یافته‌های پژوهش در راه حل هفتم نشان می‌دهد که انتساب موجود در عبارت «ادْعُوهُمْ لِآبائِهِمْ»، علاوه بر اینکه شامل انتساب به پدر واقعی می‌شود، شامل انتساب به قبایل نیز می‌شود و استشهاد امام به این آیه از جهت انتساب به قبیله بوده است. بر اساس این تحلیل، استنباط امام خارج از سیاق نیست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A study of meta-contextual inferences centered on the interpretation of verse 5 of Surah Al-Ahzab

نویسنده [English]

  • Mohammad Ezzati
Qom Seminary
چکیده [English]

Context is one of the issues for Underlie the Holy Quran. Inferring from the verses of the Qur'an, regardless of the context, may prevent the commentator from achieving the true purpose of God. However, it can be seen that in jurisprudential books, some rulings have been deduced from parts of the verses without considering before and after and the idea arises in the mind of the reader that it seems that the jurists do not accept the context or neglect it.The present article has been organized with the aim of analyzing the same issue with the focus on the study of Hammad's morsale by descriptive-analytical method. In this morsale, Imam Kadhim (as) with reference to the part ""ادْعُوهُمْ لِآبائِهِمْ The Aye rejects the belonging of khums to those who are attributed to Bani Hashem by their mother. the findings of the research in the seventh solution show that the attribution in the phrase "ادْعُوهُمْ لِآبائِهِم " not only includes attribution to the real father, but also attribution to tribes. And the Imam's argument to this verse has been in terms of attribution to the tribe. According to this analysis, the Imam's inference is not out of context.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Interpretation
  • context
  • meta-context
  • Inference and Hammad's morsale