ماهیت و ابعاد خشونت در چشم انداز قرآن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

 تعریف، سویه‌ها و عوامل خشونت از زوایاى مختلف از نگاه آیات قرآن مورد بررسى قرار گرفته است. نویسنده، پس از اشاره به پیشینه خشونت در گذشته و امروز، سویه‌هاى خشونت را از زاویه رفتار فردى، قلمرو اجتماع و قلمرو حکومت با استناد به آیات قرآن مورد بررسى قرار داده است. سپس به نقد و بررسى تعریف‌هاى گوناگون از خشونت پرداخته و پس از تعریف دقیق آن به »نافرمانى خداوند و اقدام علیه جسم، جان، شرف، مال، حقوق طبیعى، فطرى و موضوعى خود، دیگران، هویّت‌ها، نهادهاى اجتماعى و جوامع انسانى« به معنى‌شناسى واژه »ظلم« به عنوان واژه کلیدى ترسیم کننده خشونت درنگره قرآنى اشاره کرده و خشونت‌هاى فردى، خشونت‌هاى خانوادگى، خشونت‌هاى اجتماعى - ربا خوارى، سرقت، استهزاء، غیبت، دشنام، طعن و... - و خشونت‌هاى حکومتى را به تفصیل با استفاده از آیات قرآن مورد بررسى قرار داده و در پایان نیز، فراخناى مفهومى ظلم را بیان کرده است. نویسنده معتقد است عدالت و ستم برروى هم معیار بازشناسى خشونت از غیر خشونت است، به این معنى که هر رفتار، گفتار و عملکردى که در قلمرو مفهومى ظلم و ستم قرار گیرد، عمل خشونت بار است، چنان که تمامى آن دسته از گفتارها و رفتارها و باورهایى که در چار چوب مفهومى عدالت بگنجد، خشونت به حساب نمى‌آید، هر چند که با شدت عمل، زجر و رنج همراه باشد. از سوى دیگر، تمامى زمینه‌ها و عواملى که در تعامل و روابط انسانها با خود، دیگران، روابط دولت، ملت و یا روابط بین المللى باعث رویکرد و رفتار ستمگرانه و ظالمانه مى‌شود، همان زمینه‌ها و عوامل، اسباب رویکرد به خشونت نیز هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Nature and extent of violence in the landscape Quran

نویسنده [English]

  • Sayyed Hossain Hashemi