اصول تفسیر متون مقدس در «فی ظلال القرآن»

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

 تبیین اصول نظرى سید قطب در "فى ظلال القرآن" و نمودار ساختن تشابه این نظریات با اصول هرمنوتیک است. نویسنده پس از رد کردن آشنایى سیّد قطب با نظریات دانشمندان غربى در زمینه هرمنوتیک و نیز استنباط این دیدگاه‌ها توسط سیّد قطب از میراث عظیم فرهنگى تفسیر و علوم قرآن؛ این دیدگاه را رهاورد "زندگى در فضاى قرآنى" و محصول اندیشه و تأمّلات ژرف و روشمند دانشمندى مسلمان دانسته است.
 سید قطب معتقد است پیش فهم‌هایى مانند: "قرآن کتاب هدایت است"، "منشأ وجود انسان، جهان و قرآن یکى است"، "مخاطب قرآن عقل و فطرت و روان انسان است" به مفسّر کمک مى‌کند تا چیزهایى را ببیند که منکران جهان غیب از آن محروم و بى‌بهره‌اند. وى تأکید مى‌کند که باید متون قرآنى را در موقعیت ویژه تاریخى اش مطالعه کرد. به نظر سید قطب، قرآن یک کلّ تجزیه‌ناپذیر است که هر قسمتى جزئى از آن پیکر و کلّ است و محور تمام معارف قرآن، توحید است. تبیین این حقیقت محورى، اساسى‌ترین معناى متن قرآنى در مکه است، اما در مدینه، تشریع نظام اجتماعى بر اساس جهان بینى توحیدى، محور قرار مى‌گیرد. وى تأکید مى‌کند که براى هر سوره مرکزیتى وجود دارد که تمامى آیات و مقطعهاى آن گرد آن دور مى‌زند. تمام قرآن طبیعت خاص دارد و هر سوره نیز علاوه بر مشترکات نوعى با دیگر سوره‌ها، شخصیت و فردیت خویش را دارد، قرآن با تمام گستردگى موضوعات، محور و هدف واحدى را دنبال مى‌کند و هر سوره نیز با وجود تنوع موضوعات، محورى یگانه دارد و هدفى ویژه را دنبال مى‌کند. نیز فاصله زمانى از عصر نزول را سبب اصلى فاصله مسلمانان امروزى از فهم معناى قرآن مى‌داند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

the exegesis "fi zilalil-quran"

نویسنده [English]

  • Sayyid Heydar Alavi Nejad
چکیده [English]

upon introducing the writer of "fi zila" and the values of his exegesis, the author of this article treats seyyed qutbs theoretical principles and manifests the similarity of his theories to the priciples of hermeneutics (principles and methods of unders tanding the exegesis of sacred scriptures).
in a similiar way, the author deals with the principles of hermeneutics, including the interpreters preconceptions and pre-knowledge, his expectations of the text, his concern with the historical horizon of the descending or emerging of the text, and rec ognition of the semantic core of the text. meanwhile, he widely extracts seyyed qutb’s viewpoints regarding stylistics of meccan and medinite verses, and characters of central meanings in suras, and criticizes these viewpoints.